Mimarlık, kadim tarihi boyunca yeryüzünde sessiz ama ısrarcı bir varlık taşır: Burada olmanın, yapmanın ve dolayısıyla var olmanın izidir bu. Ne kibirli bir iddia ne de mutlak bir egemenlik ilanıdır; yalnızca insanın ve daha mikro bir ölçekte mimarın, evrendeki büyük boşluğa bıraktığı ilk poetik izdir.
Soyut bir bilincin çok ötesinde olan bu iz, varoluşu zihinden çıkarıp taşın, ahşabın ve toprağın özüne indirir; maddeyle kurulan o somut ve bilinçli alışverişte biçimlenir. Çünkü varoluş, bedenimizin çevreyle, gerekliliklerle ve ham maddeyle kurduğu o zarif, katıksız ilişkide; dünyayı işleyebilme yeteneğimizin en saf ifadesinde aslında bizi temsil eder.
İnşa Etmek: Yalnızca Teknik Bir Eylem mi?
İnşa etmek hiçbir zaman yalnızca teknik bir eylem olmamıştır. Yeryüzünü incitmeden ona tutunmayı, bir yerde kalıcı olmayı ilan eder. Bedenimizi bir mekânda konumlandırmak boşluğu sınırlandırarak onu var ederken, o sınır aynı zamanda bedeni de tanımlar ve var eder.
Varoluş tam da bu karşılıklı etkileşimde açığa çıkar; inşa ederek kurduğumuz yerde durabilme istenci, varlığın en yalın algısı olarak hakiki anlamda var olabilme halimizi tanımlar.
Günümüz Mimarlığında Kaybolan Mekân Algısı
Bugün ise yeryüzündeki mevcudiyetimiz sanki bir gölgeyi kovalar gibi uçucu bir hal aldı. Varlık halimiz, bilinçle biçimlendirdiğimiz maddenin çok ötesine geçmiş; mimarlığın varoluşla kurduğu o köklü ilişki gerilerde bir yerde sessizce bırakılmıştır.
Mekânlar artık dokunulmadan, bedenin ölçüsünden bağımsız olarak yüzeylerde var olurken, atmosferin barındırdığı varoluşsal derinlik ağırlığını yitiriyor. Yeryüzündeki varlığımız usulca, fark ettirmeden kayboluyor. Oysa insan olmaya dair en kırılgan, en naif hallerimizi ve mekânın en hakiki, dokunsal niteliklerini hatırlamak; kendi zihnimizin mimarlığı neden ürettiğini ve bunun bizi neden var ettiğini hatırlamak, varoluşu hatırlamaktır.
Mimarlığın öz değerini yeniden kavramak, varoluşun kökenine dönmekle mümkün olacaktır. İşte bu yüzden, sakin ama sarsıcı bir sorguya ihtiyaç duyuyoruz:
Bugünün mimarlığını her şeyden arındırdığımızda elimizde ne kalıyor?
Mimarlığı ve varlığımızı, o en saf kökenleri bağlamında bugün nasıl açıklarız?
Öze Dönüş ve Varoluşsal Bir Sorgulama
Bu iki sorunun peşine düşmek, mekânı üreten bizler için hem bir gereklilik hem de derin bir istek olarak kendi özüne bakmaktır. Mimarlığın ve varoluşumuzun kaynaklarına bilinçle, cesurca bakabilmek; biçimlendirdiğimiz çevremiz ile zihnimiz arasındaki soyut ve somut ilişkileri düşünmeyi, güncel değerlerin ötesinde varlığımızı besleyen o şiirsel, maddesiz dünyayı ifade edebilmeyi gerektirir.
Dünyayı biçimlendiren hallerimiz ile mekânı biçimlendiren somut eylemlerimiz birleştiğinde tanımladığımız varoluş ancak böyle anlam kazanır; sade, şiirsel ve dürüst bir sorguyla.
Mimarlar Odası Urfa Şubesi'nden Tüm Tasarımcılara Davet
Mimarlar Odası Urfa Şubesi, maddeyi işleyerek ona biçim veren insanoğlunun başlangıç toprağı Urfa'ya tüm mimarları, tasarımcıları ve bu sorguya ortak olmak isteyen herkesi davet ediyor.
Urfa yalnızca tarihsel bir veri değil; hâlâ soru soran, hâlâ arayan bir ısrardır. Bu davet, geçmişe sığınan melankolik bir nostaljinin değil; bilginin derinliğiyle donanmış, poetik bir kavrayışın sesi olacaktır.
Kendimize, mesleğimize ve mekânın poetikasına yeniden dönerek varoluşsal kökenlerimizi hep birlikte anlayalım.